ven.

19

oct.

2012

Umwiherero w’Abapadiri ba Diyosezi ya Byumba muri Foyer de Charité Rebero ya Kigali kuva tariki ya 7 kugeza 12 Ukwakira 2012

Nyuma yo guhabwa ubutumwa mu mpera z’ukwezi kwa Nzeri 2012 n’Umwepisikopi, Abapadiri ba Diyosezi bitabiriye umwiherero ku gasozi keza ka Rebero ya Kigali, muri « Foyer de Charité », kuva tariki ya 7 kugeza tariki 12 Ukwakira 2012, ukaba warayobowe na Padiri Pierre Claver NKUSI, umuyobozi w’urwo rugo. Byari kandi uburyo bwo gutangiza umwaka w’ikenurabushyo muri Diyosezi ya Byumba, 2012-2013.

 

Insanganyamatsiko  y’uwo mwiherero yari Umusaseridoti urangwa n’ukwemera (Vivre sacerdotalement la foi). Ibiri amambu, uyu mwaka Papa Benedigito wa XVI yawise umwaka w’ukwemera mu rwandiko yise « Porta Fidei », Irembo ry’Ukwemera, ukaba warafunguwe ku mugaragaro tariki 11 Ukwakira 2012, ukazasozwa n’umunsi wa Kristu Umwami mu 2013.


Dore ingingo z’ingenzi zagarutsweho muri uwo mwiherero :

1) Abakurambere bacu mu kwemera: Aburahamu, Musa, Dawudi.

2) Ukwemera kw’Abahanuzi : Eliya, Izayi, Yeremiya na Zakariya.

3) Ukwemera kwa Yobu.

4) Ukwemera kwa Yezu.

5) Ukwemera kwa Bikira Mariya.

6) Ukwemera kw’Intumwa Petero, Pahulo na Yakobo.

7) Ukwemera mu bihe bya kera (Antiquité), Ibihe byo Hagati(Moyen-Age), Ibihe Bishya (Temps Modernes), Ibihe by’Ubu (Epoque Contemporaine).

8) Amasakaramentu n’Isengesho bigaragaza kandi bikuza ukwemera .


Ukwemera ni umugenzo mboneza-Mana (Vertu théologique), kukatubera ishingiro ry’ibyo twizeye, kukatubera n’icyemezo cy’ibitagaragara (Heb 11).


1) Abakurambere bacu mu kwemera: Aburahamu, Musa, Dawudi. ABURAHAMU  yagaragaje ukwemera kwe yemera kuva mu gihugu cye, gusiga bene wabo, gusiga ibye ngo ajye mu gihugu Imana izamwereka (Intg12, 1.4). N’umusaseridoti asiga indeka y’ iwabo, akarere ke, abe, akaba ingarigari n’umwihariko wa Nyagasani.


MUSA n’ubwo yibonagaho inenge yo kutavuga neza, yemeye kuba igikoresho cy’Imana. Imaze kumubonekera mu gihuru cyaka no kumuhishurira izina ryayo (Iyim 3, 14), yamuhaye ubutumwa bwo gukura umuryango wayo mu Misiri, mu nzara za Farawo (Iyim 5-24). Uwemera Imana imukoresha ibirenze ubushobozi bwe.


Umwami DAWUDI  n’ubwo yagaraje intege nke (2Sam 11), yagaragaje n’ishyaka (mu yandi magambo ukwemera) afitiye Imana ayiririmbira Zaburi, zaje no kumwitirirwa. Muri ibi bisingizo tuhasanga ubuzima bw’uwemera mu mfuruka zabwo zose. Uwemera usingiza (Zab 8), ushavujwe n’icyaha cye (Zab 50), usaba (Zab 59), wihebye (Zab 35), wiringiye Nyagasani mu buzima bwe (Zab143).


2)Ukwemera kw’Abahanuzi : Eliya, Izayi, Yeremiya na Zakariya.


Umuhanuzi ELIYA  agaragaza ukwemera mu bitangaza akorera abanyamahanga nk’umukecuru w’i Sareputa (1 Bami 17,7); ukwemera kwe kumutera kwiringira Imana akanesherezwa na yo. Ku musozi wa Horebu, Imana yamwajije abahanuzi b’ibinyoma (1 Bami 18,20), ihana kandi Akabu na  Jezabeli baribahohoteye umukene (1 Bami 21,17).


Umuhanuzi IZAYI  yibutsa Abayisraheli ko bagomba kwiringira Imana yonyine aho kwiringira imbaraga za muntu n’abanyamaboko (Iz 8, 11). Ahanura ko umwari agiye gusama inda akazabyara Emanuweli (Iz 7,14) uzaba wuzuye umwuka w’Uhoraho (Iz 11,2).

Umuhanuzi YEREMYA  wari umusaseridoti akaba n’umuhanuzi yaranzwe, atotezwa aka Yezu azira ko abwira bene wabo ukuri, ariko akomera ku kwemera ntiyagamuruzwa(Yer 11,18).

Umuhanuzi ZAKARIYA  we avuga  umwari wa Siyoni uzabyara uzategeka amahanga yose.


3) Ukwemera kwa YOBU : Umwigisha wacu ageze kuri Yobu yagize ati : “Il faut réhabiliter l’image de Job”. Mu yandi magambo yavugaga ko igitabo cya Yobu hari abagifata nk’igitabo cy’amaganya no kwiheba, bashaka kuvuga ko Yobu ari urugero rw’umuntu ubabaye, wihebye (Yobu 3). Nyamara Yobu ni urugero rw’umuntu wiringiye Imana ye mu bibi no mu byiza, tukabibona aho agira ati : « Twemera ibyiza nk’impano y’Imana kuki tutakwakira n’ibyango nk ‘impano y’Imana ? Imana yarampaye, Imana yarisubije ; izina ryayo nirisingizwe ()». Ukwizera k’umusaseridoti, k’uwa Kirisitu, k’uwemera, ntakigomba kuguhungabanya, ari ibyago, ari inzara ,ari urupfu, nta kigomba kudutandukanya n’urukundo rw’Imana.


4) Ukwemera kwa YEZU : Yezu yagaragaje ko agomba kuba mu nzu ya se (Lk 2,49), kandi ko afitiye ishyaka ingoro y’Imana ». Imana ubwayo imutangira ubuhamya ivuga ko ayizihiye (Mk1,11). Yezu afite ububasha  (Mk 1,12 ), yirukana amashitani (Mk 3,20) kandi  azura abapfuye (Yh 11), bityo akagaragaza ko akwiye kwemerwa nk’Imana ; ni Imana kimwe na se( Yoh1,1). Ku musaraba, nta bwo ububabare bumutera kwiheba n’ubwo bumutera kubira ibyuya by’amaraso, afite ibyiringiro kuko ari kumwe na se (Mt 27, 46). Yezu yavutse ku mwari Mariya ku bubasha bwa Roho Mutagatifu.


5) Ukwemera kwa BIKIRA MARIYA : Bikira Mariya ahanurwa mu gitabo cy’Intangiriro (Intg 3,15) nk’uzajanjagura umutwe wa ya nzoka yashutse Muntu wa mbere (Intg 3,1), nk’uzabyara Emmanweli (Iz 7,14), nk’umwari wa Siyoni (Za 9,9 ; So 3,4). Ukwemera kwe (Fiat= que [ta volonté ]soit faite) ntabwo ari uguhebera urwaje (fatalité) cyangwa kwemera buhumyi ibyo abwiwe (automatisme), ahubwo ni ukwirundurira uwaguhanze ngo ukore ugushaka kwe ; n’umupadiri, uwihayimana yiyegurira Nyagasani yiringiye ko azamutabara mu mage no mu byishimo mu butumwa bwe. Intumwa Pahulo Mutagatifu igaruka kuri Bikira Mariya igira iti : « Imana yohereje Umwana wayo avuka ku mugore kandi avuka agengwa n’amategeko kugira ngo arokore abagengwa n’amategeko (Ga 4,4-5).


 6) Ukwemera kw’Intumwa  Petero, Pahulo na Yakobo: Yezu amaze gutora intumwa ze (Mt 4,18-24) yarazitumye aziha n’ububasha (Mt 10,1-4).  Petero, umutware w’intumwa yagaragaje ukwemera kwe yemeza ko Yezu ari Umwana w’Imana nzima (Mt 16, 16). Intumwa zagombaga gukomeza ubutumwa bwa Yezu  zihamya ukwemera. Imbaraga, umuhate n’ubuzima bwazo ni byo byateraga abigishwa ba mbere kwakira no gushyira mu bikorwa inyigisho za Yezu (Intu 2,42-47), kwihanganira ibigeragezo no kwemera kwicwa (Int 7, 60), bazira uwo bemeye. Yakobo avuga ko ukwemera kutagira ibikorwa kuba kwarapfuye (Yak 2, 26),  Pahulo yandikira Abatesaloniki yabibukije ko bagomba gutungwa n’ibivuye mu maboko yabo, yiyama abivanga muri byose nta na kimwe basohoza (2 Tes 3,11).


7) Ukwemera mu Bihe bya Kera (Antiquité chrétienne): Ibihe bya Kera byaranzwe n’ibitotezo byarangiranye n’ingoma y’umwami Konstantino wemeye ko buri muntu afite uburenganzira bwo kujya mu idini ashaka, nyuma ubwe afashijwe n’umugore we, aza kuyoboka ubukristu. Bityo Kiliziya iva mu bwihisho (Eglise des catacombes, des persécutés), iba Kiliziya igibwamo n’ubishatse, kugeza n’aho iba Kiliziya izayobora abantu mu mitekerereze no mu bikorwa byabo mu bihe bizakurikira. Nyamara kubera kwitabirwa n’abantu b’ingeri nyinshi,  n’inyungu bigeretse, haje kubaho abashaka gukomeza umuhate waranze abakristu ba mbere, babaho mu budahemuka , mu gushakashaka Imana no kwirinda kwirundurira isi n’ibyayo. Abo baje kwitwa Abamonaki (les moines).  Kubaho mu busugi n’ubumanzi (virginité et chasteté ), mu kumvira (obéissance) no mu bukene (pauvreté), ababikoraga bumva ko ari uburyo bwo gupfira Kiristu bemeye (le martyre de sang).


Ibihe byo Hagati (Moyen-Age) : Ibi bihe byaranzwe n’iyimikwa ry’ubukristu.  Muri ibyo bihe, Kiliziya yarayobotswe, iyobora abantu mu kwemera, mu mico, mu buhanga ndetse no muri politiki cyangwa imiyoborere. Nyamara byaje kurangizwa n’amavugurura (Réforme) rimwe na rimwe yamennye amaraso, abakristu bicamo ibice. Muri ayo mavugurura, hagaragaye cyane uwitwa Luteri (Luther) waje gushyigikirwa n’abashakaga kwikoma no kwigomeka ku buyobozi bwa Papa. Havuka ubuporotesitanti. Nyamara nk’uko Umunyarwanda yabivuze, « Byago ntukabure byago ntugahore », Kiliziya yaje kwivugurura ikoresheje Konsili ya Lataranti(Concile du Latran). Maze abahanga nka Karoli Boromewo (Charles Borromée) na Inyasi wa Loyola(Ignace de Loyola) bavugurura inyigisho z’abitegura kwiha Imana bakora umurimo wa gisaseridoti. Imyigirize y’iyobokamana iravugururwa. Havuka indi Miryango y’Abihayimana n’ubukristu bwongera gusubirana itoto. Ibyo bihe, mu mpera yabyo hagaragaye, mu bahanga b’icyo gihe, guha uruhare runini ubwenge bwa muntu kurusha ukwemera (le primat de la raison sur la foi, l’humanisme qui tend vers l’illuminisme).


Ibihe Bishya (Temps Modernes) : Ukwemera kongeye kurwanwa, ibihugu byicamo ibice, abakiristu basubiranamo, abategetsi b’Abakiristu bararwanyana,baricana. Ibyo bihe byaranzwe n’imyivumbagatanyo ya politiki yaje gushyitsa ibihugu bimwe ku bwigenge nk’Ubufaransa na Leta Zunze ubumwe z’Amerika).  


Ibihe by’Ubu (Epoque Contemporaine ) : Ubuyobozi bwa Kiliziya bukoresheje Inama Nkuru ku rwego rw’isi y’Abepisikopi  zabereye i Vatikani (Conciles du Vatican I et Vatican II) maze bugerageza kugarura ibintu mu buryo bwemeza Ubutavuguruzwa bwa Papa igihe asobanura amahame y’ukwemera (l’infaillibilité du Pape) kandi hemerwa n’ikoreshwa ry’indimi gakondo mu mihango ya liturugiya. Twibuke ko mbere ya Vatikani ya kabiri, Misa yasomwaga mu Kilatini n’indirimbo za liturugija zikaba zari ziganje muri urwo rurimi. Kiliziya yakinguriye amarembo amadini akomoka kuri Kiristu ndetse n’Abayisilamu (Œcuménisme), maze ihangana hagati y’amadimi, hagati y’abemera riragabanuka.


Ukwemera kandi kugaragarira mu Masakaramentu, ari byo bimenyesho bitagatifu Kiristu akoresha ngo adutagatifuze muri Kiliziya ye. Kiristu yifashisha umupadiri ngo ukwemera n’ ubukiristu bikomeze kumurikira imitekerereze n’imikorere ya Muntu.


8) Amasakaramentu n’Isengesho bigaragaza kandi bigakuza ukwemera Umuryango w’Imana ari wo Kiliziya ugizwe n’Abakiristu bawimjiramo babikesheje Isakaramentu Batisimu, bakarerwa n’Ukarisitiya, bakavurwa n’ Isakaramentu rya Penetensiya, bityo ukwemera kwabo kugahora kwivugurura kandi kwiyongera. Ibi ntibyashoboka nta Padiri. Padiri na we kandi asabwa kugira ukwemera no kukuvugurura igihe cyose kuko nta wutanga icyo adafite (nemo dat quod non habet). Umupadiri atanga, yigisha ukwemera kwa Kiliziya; agomba rero kukugira na we kandi akakugaburira mu isengesho. Kristu yiha abantu akoresheje ibimenyetso bigaragara bitanga ingabire (les sacrements sont les signes sensibles des grâces invisibles). Padiri ni we ushinzwe gusobanurira abantu ayo Masakaramentu no kuyabaha mu kigwi cya Kiristu. N’ubwo tuzi ko n’Umukristu ari undi Kristu, Padiri ni undi Kiristu ku buryo bwihariye kubera ubutumwa bwihariye afite mu muryango w’Imana ariwo Kiliziya.

Ubuzima bw’ukwemera bukuzwa n’amasakaramentu, bigasagambira mu isengesho. Nk’uko ifunguro ry’umubiri ari igaburo riteguye neza kandi ryuzuye, ifunguro ry’ubuzima bw’ukwemera ni isengesho.


Uwatanze umwiherero yasozereje ku isengesho. Isengesho cyangwa ikiganiro n’umushyikirano hagati y’Imana n’usenga  ni ifunguro ry’ubuzima bw’usenga. Isengesho rikuza ukwemera. Twongere twibutse ko ukwemera ari umugenzo mboneza-Mana (Vertu théologique), kukatubera ishingiro ry’ibyo twizeye, kukatubera n’icyemezo cy’ibitagaragara (Heb 11). Twasubije ibibazo bikurikira : Isengesho ni iki (Qui)? Dusenga nde (Qui) ? Kuki dusenga (Pourquoi)? Dusenga dute (Comment)? Dusenga ryari (Où) ? Isengesho ni umushyikirano hagati y’Imana n’usenga. Dusenga Imana, dusenga kugira ngo tubeho, dushimire uwaduhanze. Dusenga turamya, dushimira, dusaba, dutakamba igihe twacumuye (Mt 6,9-13).


Umwiherero  wasojwe n’Igitambo cya Misa Abapadiri basubira mu masezerano bakoreye Imana imbere y’Umwepisikopi, igihe bahabwa Ubupadiri.


Padiri Valens NSABAMUNGU,

 Paruwasi BUNGWE

 


24 Kanama 2014: Icyumweru cya 21 mu byumweru bisanzwe

         AMASOMO:
Iz 22, 19-23abr /> Rom 11, 33-36
 Mt 16, 13-20


«Wowe uri Kristu, Umwana w'Imana Nzima. »