jeu.

16

févr.

2012

UBUTUMWA NYIRUBUTUNGANE PAPA BENEDIGITO WA XVI YAGENEYE IGISIBO CY’UMWAKA WA 2012:« Bamwe bajye bita ku bandi, duterana umwete mu rukundo no mu bikorwa byiza »

Bavandimwe nkunda !

 

Igisibo cyongeye kuduha umwanya mwiza wo kuzirikana ku iremezo ry’ubuzima bwa gikristu, ari ryo urukundo. Koko rero, ni igihe gikwiye cyo kuvugurura inzira yacu mu kwemera, yaba umuntu ku giti cya cyangwa umuryango w’abakristu, tubifashijwemo n’Ijambo ry’Imana n’Amasakramentu. Ni inzira irangwa n’isengesho no gusangira n’abandi ibyo dufite, kugira umutuzo no gusiba kurya, mu gihe dutegereje ibyishimo bya Pasika.

 

Uyu mwaka ndifuza kubagezaho ibitekerezo bimwe na bimwe, murikiwe n’aya magambo magufi yo muri Bibiliya dusanga mu Ibaruwa yandikiwe Abahebureyi : « Bamwe bajye bita ku bandi, duterana umwete mu rukundo no mu bikorwa byiza » (10, 24). Iyi nteruro iherereye mu gace k’iyo baruwa aho umwanditsi mutagatifu adushishikariza kwizera Yezu Kristu nk’Umuherezagitambo mukuru, waturonkeye imbabazi kandi akatugeza ku Mana. Imbuto dukesha kwakira Kristu ni ubuzima bushingiye kuri iyi migenzo myiza mboneramana uko ari itatu : kwegera Nyagasani « tubigiranye umutima ugororotse n’ukwemera guhamye » (umur. 22), kwikomezamo « amizero yacu tudacogora » (umur. 23) kandi duhihibikanira kwita ku bavandimwe bacu « mu rukundo no mu bikorwa byiza » (umur. 24). Kugira ngo dukomere kuri iyo migenzo myiza dukesha Ivanjili, ni ngombwa kugira uruhare mu makoraniro ya liturujiya n’amasengesho bikorwa n’umuryango w’abakristu, ariko twita cyane ku kuzirikana ku kidutegereje nyuma y’ubu buzima : kugira ubusabane bwuzuye mu Mana. Reka noneho ibitekerezo byanjye mbishigire ku murongo wa 24, usanga mu magambo make utanga inyigisho y’ingirakamaro kandi ihora ari nshya ku migenzo myiza uko ari itatu iranga ubuzima bwa gikristu : kwita ku bandi, kuba magirirane no kwitagatifuza buri muntu ku giti cye.

 

1. « Nitwite ku bandi … » : ni inshingano dufite ku bavandimwe bacu 

 

Igitekerezo cya mbere ni umuhamagaro wo « kwita ku bandi » : ijambo ry’ikigereki rikoreshwa ni katanoein, risobanura neza kwitegereza, gushishoza, kureba ubishyizeho umutima, kumenya uko ibintu biri. Iryo jambo turisanga kandi mu Ivanjili, igihe Yezu ahamagarira abigishwa be « kwitegereza » inyoni zo mu kirere, zo zidahagarika umutima nyamara zikabaho, maze ibyo bikababera ikimenyetso cy’ubuntu n’ubushishozi by’Imana yo igena byose (Lk 12, 24), no « kumenya » umugogo uri mu jisho ryabo mbere yo kureba akatsi kari mu jisho ry’uwo bava inda imwe (Lk 6, 41). Icyo gitekerezo tugisanga kandi mu kindi gice cy’iyo Baruwa yandikiye Abahebureyi, aho duhamagariwe «guhugukira Yezu » (3, 1), intumwa n’Umuherezagitambo mukuru w’ukwemera kwacu. Nuko rero, ijambo ritangira inyigisho yacu riduhamagarira kwitegereza undi, mbere na mbere Yezu, no kwita ku bandi tukareka kwigira kn’abadafite icyo duhuriyeho, mbese nk’abatagira icyo bitayeho ku maherezo y’abavandimwe bacu. Nyamara akenshi usanga imyifatire itandukanye n’iyo, ari yo yiganje muri iki gihe : kwigira ba ‘Ntibindeba’ cyangwa kutagira icyo witaho, bituruka ku kwireba wowe ubwawe byihisha inyuma yo gushaka buri gihe gushyira imbere ubuzima ibyawe bwite.

 

Kimwe no muri ibi bihe turimo, ijwi rya Nyagasani riracyavugana imbaraga, ahamagarira buri wese kwita ku bandi. Byongeye kandi Imana iradusaba kuba « abarinzi » b’abavandimwe bacu (reba Intg 4, 9), kugirana umubano urangwa kurushaho no kuba magirirane, kwita ku cyagirira akamaro undi no ku byo atunze byose. Itegeko riruta ayandi ry’urukundo rwa mugenzi wacu ridutegeka kandi rikadusaba kumva inshingano dufite ku muvandimwe wacu, ari we kiremwa cy’Imana n’umwana wayo nka twe : uko biri kose, kuba turi abavandimwe ku bwa kameremuntu kimwe no mu kwemera, byagombye gutuma tubona muri mugenzi wacu undi jyewe, Nyagasani akunda bitangaje. Niba twifitemo iyo ndoro y’ubuvandimwe, ubumwe n’ubutabera kimwe n’impuhwe n’urukundo bizavubuka mu mutima wacu bitagoranye. Umugaragu w’Imana Papa Pawulo wa VI yavuze ko muri ibi bihe turimo,  isi ibabazwa cyane cyane no kubura ubuvandimwe. Yabivuze muri aya magambo : « Isi irarwaye. Icyago cyugarije isi gishingiye mbere na mbere ku kubura ubuvandimwe mu bantu no hagati y’ibihugu, kurusha uko cyaba gishingiye ku mutungo udahagije cyangwa kuba wikubiwe na bamwe » (Lett. Enc. Populorum progressio, [26 mars 1967], n. 66).

 

Kwita kuri mugenzi wacu bivuga ko tumwifuriza icyiza, dushingiye kuri ibi bintu bitatu bimuranga : ubuzima bw’umubiri, umutima n’ubwenge. Usanga abantu bo muri ibi bihe turimo basa n’abatazi icyiza n’ikibi, nyamara kandi byari ngombwa gusubiramo dukomeje ko ikibi kiriho kandi kiganje, kubera ko Imana ari « umugwaneza n’umugiraneza » (Zab 119 (118), 68). Icyitwa icyiza ni igitanga, kikarinda kandi kigasezeranya ubuzima, ubuvandimwe n’ubumwe. Nuko rero, inshingano dufite kuri mugenzi wacu ni ugushaka no gukorera undi icyiza, twifuza ko na we amenya icyiza ; kwita ku muvandimwe ni ukumenya ibyo akeneye. Ibyanditswe bitagatifu bitwibutsa kwirinda icyago cyo kwinangira umutima, tukamera mbese nk’aho « twatewe umuti usinziriza » ku buryo umuntu atabona ububabare bw’abandi. Luka, umwanditsi w’Ivanjili, atubwira imigani ibiri ya Yezu igaragaramo ingero ebyiri z’iyo mimerere ishobora kubaho mu mutima wa muntu.

 

Mu mugani w’Umunyasamariya w’impuhwe, umuherezabitambo n’umulevi « barihitiye » ntibita ku muntu wari waguye mu gico cy’abajura bakamwambura maze bakamuhondagura ( reba Lk 10, 30-32), naho mu mugani w’umukungu mubi, uwo muntu w’umunyamurengwe ntiyigeze abona imibereho ya Lazaro  wicirwaga n’inzara imbere y’umuryango we (reba Lk 16, 19). Muri ubwo buryo bwombi,  hari ikindi twakora mbese nko « kwita » kuri mugenzi wacu, kumurebana urukundo n’impuhwe. Mbese ni iki kitubuza iyo ndoro ya kimuntu kandi yuje urukundo tugomba kugirira umuvandimwe ? Akenshi ni ubukungu bw’ibintu n’umurengwe, ariko hari no gushyira imbere ya byose inyungu n’ibibazo byacu bwite. Ntitugomba na rimwe kugaragara nk’abantu badashobora « kugirira impuhwe » umuntu uri mu kaga ; umutima wacu ntuzigere na rimwe utwarwa n’inyungu kimwe n’ibibazo byacu bwite, ku buryo twima amatwi umukene utakamba. Ibiramambu, ukwicisha bugufi k’umutima w’umuntu no kuba yarahuye n’ububabare, ni byo bishobora kubyutsa mu mutima we impuhwe no kumenya ibibazo bya mugenzi we : « Intungane ihangayikwa n’amagorwa y’abakene, naho umugome ntakozwa ubumenyi » (Imig 29, 7). Bityo tubasha kumva ingingo ndangahirwe ivuga ngo « Hahirwa abababaye » (Mt 5, 4), ari bo baba bakeneye kuvuga ibyabo kugira ngo bahumurizwe babikesha ububabare bw’abandi. Guhura n’undi no kumukingurira umutima wawe ku byo akeneye, ni uburyo bwiza bwo kuronka agakiza n’umunezero usesuye.

 

« Kwita » ku muvandimwe bivuga kandi kuba ufitiye igishyika icyagirira akamaro umutima we. Aha ngaha rero ndifuza kwibutsa ingingo yerekeranye n’ubuzima bwa gikristu, usanga isa n’itagihabwa agaciro : gukosorana kugira ngo turonke umukiro w’iteka. Muri ibi bihe turimo, usanga muri rusange abantu basobanukiwe n’insanganyamatsiko yo kwita ku bandi, ndetse n’urukundo bigomba kubaranga kugira ngo bitume abandi bagira amagara mazima n’umutungo, ariko kandi bakirengagiza inshingano dufite zo gufasha abavandimwe bacu gusabana n’Imana. Nyamara si uko byari bimeze Kiliziya igitangira, si na ko bigomba kumera mu makaraniro yateye imbere mu kwemera, aho usanga badashishikajwe gusa n’ubuzima bw’umubiri bw’umuvandimwe, ahubwo n’ubw’umutima we bagamije kumugeza ku maherezo ye ya nyuma. Dusoma mu Byanditswe bitagatifu ngo « Nuhana umuhanga, azagukundira icyo. Uzihere umuhanga azunguka kurushaho, niwigisha intungane iziyungura ku byo isanganywe » (Imig 9, 8b-9). Kristu ubwe na we adutegeka guhana umuvandimwe wacu wacumuye (Mt 18, 15). Ijambo – elenchein – rikoreshwa muri uko  gukosorana kivandimwe, ni rimwe n’iry’ubutumwa bwa gihanuzi buhamagarira abakristu kwamagana bikorwa by’abantu batwawe n’ibibi (reba Ef 5, 11). Uruhererekane rwa Kiliziya rwashyize mu bikorwa mbonezamutima by’impuhwe, ibyo « gucyaha abanyabyaha ». Ni ngombwa kugaruka kuri iyo migenzereze iranga urukundo rwa gikristu. Ntitugomba kwicecekera imbere y’ikibi. Kuri iyi ngingo ndatekereza ku myitwarire y’abo bakristu, babitewe ahari no kubaha ikiremwamuntu cyangwa izindi nyungu bwite, bashyigikira imyumvire rusange aho kurinda abavandimwe babo imitekerereze n’imikorere inyuranyije n’ukuri, kandi ntibakurikire inzira ibageza ku cyiza. Nta na rimwe uko gucyaha kwa gikristu kwigeze gukoranwa umutima ushaka guhana cyangwa gushinja abandi. Ahubwo buri gihe bikoranwa urukundo n’impuhwe kandi bikagaragaza igishyika nyakuri umuntu afite cyo kugirira neza umuvandimwe. Pawulo intumwa agira ati « Niba hagize ufatirwa mu cyaha, mwebwe abayoborwa na Roho, nimumuhane ariko mumworoheye. Nawe ubwawe witonde maze utazavaho ushukwa » (Gal 6, 1). Muri iyi si yacu yamunzwe n’ubwikanyize, ni ngombwa kwibuka akamaro ko gukosorana kivandimwe, kugira ngo tugendere hamwe mu nzira igeza ku butungane. Mbese nk’uko Ibyanditswe bivuga, « intungane igwa incuro ndwi » (Imig 24, 16), kandi twese turi abanyankege nke n’abanyabyaha (reba 1 Yh 1, 8). Nuko rero, gufasha no kwemera gufashwa bifite akamaro cyane, igihe wemera mu by’ukuri kwireba ubwawe kugira ngo ubashe kuboneza imibereho yawe bwite no kugendana icyizere mu nzira ya Nyagasani. Dukeneye buri gihe indoro yuje urukundo kandi ikosora, imenya kandi ikazirikana, ishishoza kandi ibabarira (reba Lk 22, 61), nk’uko Imana yabikoze kandi ibikorera buri muntu muri twe.

 

2. « Guterana inkunga » : ingabire yo kuba magirirane.

 

Uko « kwita ku bandi » bihabanye n’imyumvire yibanda gusa ku buzima bwo ku isi, ikirengagiza ko ubwo buzima bw’umuntu butarangirira hano ku si, ahubwo ko buzakomeza no kubaho nyuma y’ubu buzima. Byongeye kandi, iyo myumvire yemera ko umuntu ahitamo ibyo yishakiye byose yitwaje ubwigenge bwe. Umuryango w’abantu uteye nk’umuryango wo muri ibi bihe turimo, ushobora kutita ku bubabare bw’umubiri nk’uko ushobora no kwirengagiza ibikenewe mu rwego rw’umutima  n’ubwenge, bifasha umuntu mu guharanira kugira ubuzima bwiza. Mu muryango w’abakristu si uko bigomba kumera ! Pawulo intumwa aduhamagarira guharanira « ibishyigikira amahoro n’ibidufasha guterana inkunga «  (Rom 14, 19), umuntu agashimisha « mugenzi we akora icyiza cyamukomeza » (Rom 15,2), adaharanira inyungu ze bwite, ahubwo « ibifitiye abenshi akamaro ngo bakurizeho gukira » (1 Kor 10, 33). Uko gukosorana n’uko kwigishanya, bigiranywe umutima wicisha bugufi kandi wuje urukundo, bigomba kuba uruhande rumwe mu bigize ubuzima bw’umuryango w’abakristu.

 

Abigishwa ba Nyagasani, bunze ubumwe na Kristu babikesha Ukaristiya, babaho mu bumwe bubahuza nk’ingingo z’umubiri umwe. Ibyo bisobanura ko mugenzi wanjye yampaye ku buryo bwihariye kunga ubumwe n’ubuzima bwe, umukiro we, ko arebwa n’ubuzima bwanjye kimwe n’umukiro wanjye. Aha ngaha rero tugeze ku ngingo ikomeye cyane yerekeye ubumwe : ubuzima bwacu bufitanye ubumwe n’ubuzima bw’abandi, haba mu byiza kimwe no mu bibi ; icyaha kimwe n’ibikorwa by’urukundo na byo bigira ingaruka mbi cyangwa nziza mu mibanire y’abantu. Muri Kiliziya, Umubiri mayobera wa Kristu, uko kuba magirirane birigaragaza : umuryango ntuhwema kwihana no gusaba imbabazi kubera ibyaha by’abana bawo, ariko kandi ukanishima cyane kubera ubuhamya bw’imigenzo myiza n’ubw’urukundo buwutangirwamo. Pawulo intumwa aragira ati « Ingingo zose nizibe magirirane » (1 Kor 12, 25), kugira ngo zibe umubiri umwe. Urukundo tugirira abavandimwe, mbese nk’imfashanyo duha abakene, ari byo umugenzo uranga Igisibo hamwe n’isengesho no gusiba kurya ni ikimenyetso kigaragara, kandi rushinga imizi muri uko kuba magirirane. Mu kwita ku bakene mu buryo bufatika, umukristu ashobora kugaragaza uruhare rwe mu Mubiri umwe rukumbi ari wo Kiliziya. Kwita ku bandi muri uko kuba magirirane na byo ni ukwemera ibyiza Nyagasani akorera muri bo, no kumushimira hamwe na bo ibitangaza bikeshwa ingabire  Imana Nyirubuntu na Nyirububasha ikomeza gukorera mu bana bayo. Igihe umukristu abonye muri mugenzi we igikorwa cya Roho Mutagatifu, nta kindi yakora kitari ukubyishimira no gusingiza Data uri mu ijuru (reba Mt 5, 16).

 

3 . « Kugira ngo duterane umwete mu rukundo no mu bikorwa byiza » : tugomba kugendera hamwe mu butungane.

 

Ayo magambo yo mu Ibaruwa yandikiwe Abahebureyi (10, 24), adushishikariza kwita ku muhamagaro rusange wacu, wo kuba intungane, ari na yo nzira ihoraho mu buzima bwa gikristu igeza ku ngabire zisumbuye no ku rukundo ruruta byose kandi rw’ingirakamaro (1 Kor 12, 31 ; 13, 1-13). Intego yo kuba magirirane igamije kudushishikariza twese kugira urukundo rushyitse kandi ruruta byose, rumeze « nk’umuseke ukebye ugatangaza kugeza ku manywa » (Imig 4, 18), mu gihe tugitegereje kubaho mu mucyo udashira ku Mana. Igihe twagenewe mu mibereho yacu yose ni ingirakamaro, kugira ngo tugire ubumenyi kandi dukore ibikorwa byiza mu rukundo rw’Imana. Muri ubwo buryo Kiliziya irakura kandi ikiyongera kugira ngo igere ku rugero ruhamye, ruyingayinga urwa Kristu (reba Ef 4, 13). Byongeye kandi, ni muri uko gukura mu buryo buhamye dushingiraho inyigisho yacu, idushishikariza kuba magirirane kugira ngo tugere ku rukundo rwuzuye no ku bikorwa byiza.

 

Na none ariko birababaje ko hakiriho igishuko cyo kutagira umwete, gupfukirana Roho Mutagatifu no kwanga « gukoresha ingabire » twahawe ngo zitugirire akamaro ubwacu ndetse n’abandi (Mt 25, 25….). Twese twarazwe ubukungu buturuka ku Mana n’ubukungu bw’iby’isi, budufasha kurangiza umugambi w’Imana ku byagirira akamaro Kiliziya n’ugucungurwa kwacu (reba Lk 12, 21 ; 1 Tim 6, 18). Abayobozi mu by’iyobokamana bibutsa ko, mu buzima bw’ukwemera, umuntu udatera intambwe ajya imbere asubira inyuma. Bavandimwe nkunda, twakire umuhamagaro uhora ari mushyashya, utuganisha ku « rwego rwisumbuye » rw’ubuzima bwa gikristu (JEAN-PAUL II, Lett. Ap. Novo millennio ineunte [6 janvier 2001], n. 31). Mu kumenya no kurata umunezero usesuye n’ubutungane bya bamwe mu bakristu b’intangarugero, Kiliziya na yo mu bwitonzi bwayo iba igamije gushishikariza abantu icyifuzo cyo gukurikiza imigenzo myiza. Mutagatifu Pawulo agira ati « Mushyire imbere icyahesha buri wese icyubahiro » (Rom 12, 10).

 

Kuri iyi si isaba abakristu gutanga ubuhamya bushya bw’urukundo n’ubudahemuka bafitiye Nyagasani, bose bumva ko bategetswe gukora ibishoboka byose kugira ngo bakundane urukundo rwa kivandimwe, bakabigaragariza mu murimo no mu bikorwa byiza. Uwo muburo urakomeye  cyane cyane muri iki gihe gitagatifu cyo kwitegura Pasika. Mu kubifuriza Igisibo gitagatifu kandi cy’ingirakamaro, mbaragije ubuvugizi bwa Bikira Mariya, kandi mwese mbahaye umugisha wa gitumwa mbikuye ku mutima.

 

Bikorewe i Vatikani, ku wa 3 Ugushyingo 2011.

 

 

PAPA BENEDIGITO WA XVI

 

Byashyizwe mu Kinyarwanda

n’Ubunyamabanga bw’Inama y’Abepiskopi Gatolika mu Rwanda

(Secrétariat Général de la C.EP.R.)


24 Kanama 2014: Icyumweru cya 21 mu byumweru bisanzwe

         AMASOMO:
Iz 22, 19-23abr /> Rom 11, 33-36
 Mt 16, 13-20


«Wowe uri Kristu, Umwana w'Imana Nzima. »